خداوند به پیامبرش هدیه می‌دهد؟

 

الف. حفظ قرآن عطیه‌ای از جانب خدا به پیامبرش صلی الله علیه و آله بوده است:

در تفسیر المیزان ذیل آیه‌های 6 و 7 سوره‌ی اعلی:

سَنُقْرِئُکَ فَلَا تَنسىَ(6) إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ  إِنَّهُ یَعْلَمُ الجَْهْرَ وَ مَا یخفى‏(7)

آمده:

و در مجمع البیان گفته کلمه" اقراء" که فعل "نقرئک" مشتق از آن است به معناى‏ تحویل گرفتن قرائت قارى است، به منظور غلط گیرى و تصحیح قرائت وى، و قارى به معناى خود خواننده است.

البته باید توجه داشت که در مورد بحث که مى‌‏فرماید ما به زودى تو را اقراء مى‌‏کنیم، به معناى اقراى معمول در بین خود افراد معلولى نیست، که استاد گوش بدهد و غلط‌هاى شاگرد را تصحیح کند، و یا جایى که خوب نخوانده خوب خواندن را به او بیاموزد، چون چنین چیزى از رسول خدا صلی الله علیه و آله سابقه نداشته، و معهود نیست که چیزى از قرآن را خوانده باشد، و چون به علت فراموشى خوب نخوانده و یا به غلط خوانده، خداى تعالى فرموده باشد تو بخوان و من گوش مى‏‌دهم، تا درست خواندن را به تو یاد دهم، بلکه منظور از اقراء در خصوص مورد، این است که ما چنین قدرتى به تو مى‏‌دهیم که درست بخوانى و خوب بخوانى، و آن طور که نازل شده و بدون کم و کاست و غلط و تحریف بخوانى، و خلاصه آنچه را که نازل شده فراموش نکنى.

و جمله" سَنُقْرِئُکَ فَلا تَنْسى‏" وعده‏‌اى است از خداى تعالى به پیامبرش، به اینکه علم به قرآن و حفظ قرآن را در اختیارش بگذارد، به طورى که قرآن را آن طور که نازل شده همواره حافظ باشد، و هرگز دچار نسیان نگردد، و همان‌طور که نازل شده قرائتش کند، و ملاک در تبلیغ رسالت و وحى به همانطور که وحى شده همین است.

و جمله "إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ" استثنایى است که تنها به منظور بقاى قدرت الهى بر اطلاقش آورده شده، مى‏‌خواهد بفهماند چنین نیست که خداى تعالى بعد از دادن چنین عطیه‏‌اى دیگر قادر نباشد تو را گرفتار فراموشى کند، نه، بعد از اعطاء هم باز به قدرت مطلقه خود باقى است، و این استثنایى نظیر استثنایى است که در آیه شریفه آیه 108 سوره هود می‌باشد: " وَ أَمَّا الَّذِینَ سُعِدُوا فَفِی الْجَنَّةِ خالِدِینَ فِیها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّکَ عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ" - و اما کسانى که سعادت داده شده‏‌اند در بهشتند، در حالى که جاودان در آنند، ما دام که آسمان و زمین بر جا است، مگر آنچه که پروردگارت بخواهد، عطایى غیر مقطوع. - که توضیحش در همان سوره گذشت.

پس در این استثنا نمى‏‌خواهد بعضى از مصادیق نسیان را از عموم" لا تنسى" خارج کند و بفرماید به زودى علم قرآن را به تو مى‌‏دهیم به طورى که هیچ چیز از قرآن را فراموش نکنى، مگر آنچه را که او خواسته است فراموش کنى، براى اینکه اگر معنا چنین باشد اختصاص به رسول خدا صلی الله علیه و آله ندارد، همه مردم این‌طورند، و از هر چیزى و هر محفوظى آن مقدارى را فراموش مى‌‏کنند که خدا خواسته باشد، و از اشیا مقدارى را حفظ مى‌‏کنند و مقدارى را فراموش مى‏‌نمایند، پس این چه منتى است که بر شخص رسول خدا صلی الله علیه و آله  نهاده؟ با اینکه عطیه، عطیه‌‏اى است عمومى و مشترک بین آن جناب و عموم مردم؟

پس وجه درست همان است که ما بیان کردیم.

و آیه شریفه با سیاقى که دارد خالى از تایید گفتار بعضى از مفسرین نیست که گفته‏‌اند: رسول خدا صلی الله علیه و آله هر وقت جبرئیل بر او نازل مى‌‏شد قرآن را مى‏‌خواند تا مبادا چیزى از آن را فراموش کرده باشد، به طورى که هیچ‌گاه نمى‏‌شد که جبرئیل وحى را به آخر برساند، و آن جناب شروع به خواندن از اولش نکرده باشد، ولى همین که این آیه نازل شد رسول خدا صلی الله علیه و آله از این دلواپسى در آمد، و چیزى را فراموش نکرد.

و این معنا به ذهن نزدیک مى‌‏رسد که بگوییم آیه شریفه مورد بحث یعنى آیه "سَنُقْرِئُکَ فَلا تَنْسى‏" قبل از آیه "لا تُحَرِّکْ بِهِ لِسانَکَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَیْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ ثُمَّ إِنَّ عَلَیْنا بَیانَهُ" - زبانت را از شتابزدگى بخواندن قرآن حرکت مده، که جمع قرآن به عهده ما است، همین که ما آن را خواندیم تو دنبال ما بخوان، و آن گاه بیانش را هم خود ما شرح مى‏دهیم. سوره قیامت، آیات 16- 19 -

و این آیه قبل از آیه"وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ یُقْضى‏ إِلَیْکَ وَحْیُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً"، -

به قرآن عجله مکن و قبل از تمام شدن وحیش به سوى تو آن را مخوان، و بگو پروردگارا علمم را بیشتر کن. سوره طه، آیه 114 - نازل شده باشد. (ترجمه تفسیر المیزان ج20/صص 442 - 444)

 

پس حفظ قرآن چیزی بوده است که در ابتدا خود شخص پیامبر صلی الله علیه و آله برای آن سعی و کوشش داشته‌اند و سپس خداوند متعال آن را به عنوان عطیه‌ای به این‌جناب عطا کردند. لذا حفظ قرآن آن‌قدر با ارزش است که اولا خود پیامبر صلی الله علیه و آله بدنبال کسب آن بوده است و ثانیا خداوند متعال آن را به عنوان عطیه به پیامبرش صلی الله علیه و آله داده است.

البته لازم به ذکر است که در جای خود ثابت شده که این تلاش‌ها فقط برای حفظ قرآن از تحریف نبوده، بلکه خود حفظ قرآن فضیلتی است که پیامبر صلی الله علیه و آله بدنبال کسب آن بوده است.

/ 0 نظر / 13 بازدید