تعویض گل‌های ضریح

 

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام  أَنَّ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام کَانَ یَقُولُ طُوبَى لِمَنْ أَخْلَصَ لِلَّهِ الْعِبَادَةَ وَ الدُّعَاءَ وَ لَمْ یَشْغَلْ قَلْبَهُ بِمَا تَرَى عَیْنَاهُ وَ لَمْ یَنْسَ ذِکْرَ اللَّهِ بِمَا تَسْمَعُ أُذُنَاهُ وَ لَمْ یَحْزُنْ صَدْرَهُ بِمَا أُعْطِیَ غَیْرُه‏

 

از امام علی ابن موسی الرضا روایت شده است که امیر المؤمنین علیه السلام می‌فرمودند: خوشا بحال کسی که برای خداوند عبادت و دعایش را خالص گرداند و قلبش به آن‌چه که می‌بیند مشغول نشود و ذکر خداوند را بواسطه‌ی آن‌چه گوش‌هایش می‌شنوند، فراموش نکند و سینه‌اش را بدلیل آن‌چه به دیگران داده شده ناراحت نسازد.

 

صبح، یک ساعت بعد از اذان، صحن غدیر

تقریبا نیم ساعتی می‌شد که اذان صبح را گفته بودند که رفتیم حرم.

در صحن غدیر صدای ترتیل قرآن می‌آمد. ولی ما به‌دنبال جایی که عده‌ای جمع شده‌باشند، بودیم. خبری نبود!

صدای قرآن از دارالقرآن صحن غدیر بود. داخل رواق پر شده و چند خادم مردم را برای نشستن در بیرون(کنار صحن غدیر) راهنمایی می‌کردند. گفتیم از آنها بپرسیم شاید چیزی می‌دانند. نزدیک خادمی که در میان مردم بود، رفتم. با نزدیک شدن سرم، سرش را جلو آورد:

ـ ببخشید! از پخش گل‌های...

ـ آره! آره... بشین همین‌جا...

تعجب کردیم. ولی همان جا نشستیم. شاید تمام شده. اگر تمام شده پس چرا گفت بشینیم؟ غرق در سوال بودیم که یک نفر قرآن را جلویمان گرفت:

ـ صفحه 367

از یک بغل قرآنی که در دست دارد، سریع نفری یکی برمی‌داریم. قاری سوره شعرا را می‌خواند.

از آمدن ما نیم ساعت نگذشته است که قرآن تمام می‌شود. کسی از پشت بلندگو سلام می‌کند و از قاری که نیم جزء قرآن را خوانده تشکر می‌کند و اضافه می‌کند:

ـ دوستان برای گرفتن گل عجله نکنند مراسم تا نیم‌ساعت دیگر ادامه دارد... مخصوصا خواهران گل‌ها در انتهای مجلس توزیع خواهند شد.

ما که بیرون نشسته‌ایم سرک می‌کشیم که داخل چه خبر است:

خادم‌ها تندتند رحل‌های قرآن را جمع می‌کنند و مردم همه رو به قبله می‌نشینند. عده‌ای که نزدیک در‌ ورودی هستند برای ورود هجوم می‌آورند و خادم‌ها درب‌ها را می‌بندند. ما هم ناامیدانه پشت درب‌ها می‌نشینیم. مجری جلسه شروع می‌کند به مداحی.

خادمی یکی از درها را باز می‌کند:

ـ آروم آروم از همین جلوی در بلند شید برید تو!

ما هم می‌رویم داخل. نسبت به دیگر رواق‌های حرم کوچک‌تر است و تازه ساز. خادمی با اشاره ما را راهنمایی کرد که کجا بنشینیم.

تقریبا بیست دقیقه از مداحی گدشته است که درب چوبی بزرگی که کنار منبر است باز می‌شود و چند خادم با کیف‌های بزرگ سبز وارد می‌شوند. روی کیف‌ها با خط درشت تاریخ دیروز را نوشته‌اند.

خادم‌ها پخش می‌شوند بین مردمی که دارند با روضة امام حسینعلیه السلام می‌گریند. خیلی از مردم اصلا متوجه آنها نمی‌شوند. از کیف‌های سبز جعبه‌هایی مقوایی را بیرون می‌آورند و به هر نفر یک عدد می‌دهند. مداح کارش تمام می‌شود. جایش را به مسول جلسه که لباس رسمی حرم به تن ندارد می‌دهد. کسی که همه خادم‌ها به اشاره او تا حالا کار می‌کردند. او هم شروع به مداحی می‌کند. با مداحی تذکر‌ هم می‌دهد که:

ـ های... اگه گل بهت نرسید ناراحت نباش... های... ان شاالله خدا قسمتت کنه گلِ وجود امام رضاعلیه السلام رو روز قیامت بو بکشیم... این گلا همش بهونه‌س تا ما یادش باشیم به حرف گوش کنیم و...

با تمام شدن مجلس همه بیرون می‌رویم. جعبه مقوایی را باز می‌کنیم داخلش یک کتابچه هدیه است با یک بسته پر از گلبرگ و برگِ گلهای روی ضریح.

 

صبح، ساعت هفت و نیم، پایین پای امام رضاعلیه السلام

یک وانت مزدای اتاق‌دار که روی درب خود علامت آستان قدس دارد از طرف صحن آزادی وارد حرم می‌شود. تا نزدیک‌ترین محل ممکن به کفش‌داری شماره شش و ایوان طلا جلو می‌آید. با ایستادن وانت چند خادم که منتظر بودند جلو می‌روند. در همین حال توجه مردم هم جلب شده است. درب عقب وانت باز می‌شود و چهار ظرف گل بزرگ که هر کدام تقریبا ده کیلویی وزن دارند نمایان می‌شوند. یک خادم ظرف گل را برمی‌دارد و سرِ دست روی سر می‌گیرد. حالتی شبیه به جهازبر های قدیم که طَبَق‌های جهاز عروس را روی سر می‌گرفتند  و تا خانه‌اش می‌بردند، با این تفاوت که این‌ها ظرف گل را روی سر نمی‌گذارند و تا جایی که ممکن است بالا نگه‌ می‌دارند تا دست مردم به گل‌ها نرسد. ظرف گل‌ به دارالعزه می‌رود. همان‌جایی که در راه‌روی پایین پای امام رضاعلیه السلام  تقریبا یک متر از سطح زمین ارتفاع دارد و کنار آن نرده‌ای از سنگ مرمر است. ما هم پشت سرش می‌رویم. به محض ورودمان به دارالعزه خادمی جلو می‌آید، قبل از اینکه بگوید بفرمایید بیرون! می‌پرسیم:

ـ‌ ببخشید! تعویض گل‌های ضریح مراسم خاصی دارد؟ یعنی دعا خوانده می‌شود یا مداحی می‌کنند؟

ـ نه خیر! مراسم خاصی ندارد. فقط هر روز ساعت هفت و نیم گل‌های روی ضریح عوض می‌شوند.

ـ بعد گل‌ها را چکار می‌کنند؟

ـ گل‌ها را برای خشک‌کردن و بسته بندی می‌برند و روز بعد صبح زود طی مراسمی در صحن غدیر توزیع می‌شوند.

یاد مراسم صبح می‌افتم.

ـ چه کسی گل‌ها را عوض می‌کند؟ باید سید یا روحانی باشد؟

ـ نه خیر! رییس کشیک هر شیفت با کمک چند خادم این‌کار را انجام می‌دهند.

ـ‌ گل‌ها چی از نذر مردم است یا خود آستان قدس؟

ـ‌ معمولا از گل‌خانه‌های خود آستان قدس تهیه می‌شود ولی گاهی هم بعضی از گل‌فروش‌ها، گل می‌آورند که خیلی کم است بیشتر از گل‌خانه‌های خود آستان قدس تهیه می‌شود.

خادمین ظرف های گل را وارد رواق دارالعزه می‌کنند. چهار ظرف گل را به ردیف کنار هم می‌گذارند.

ما بیرون می‌آییم و منتظر.

یک خادم ابزار تعویض گل‌ها را می‌آورد. یک چوب بلند که به سرش چیزی شبیه گلدان فلزی خالی متصل شده است چیزی شبیه یک گلدان با پایه‌ای بسیار بلند، یک گردگیر شبیه همان‌هایی که دست بقیه خادم‌هاست ولی با دسته‌ای تقریبا دو و نیم متری، وسیله‌ای شبیه چنگال یا شن‌کش که سه شاخه دارد و آن هم دسته‌ای مانند گلدان خالی و گردگیر دارد، دسته هر سه وسیله به یک اندازه بلند است و نردبانی چوبی به رنگ قهوه‌ای که شش وجه دارد و بالای آن جایی به اندازه نشستن یک نفر وجود دارد و از یک طرف پله برای بالا رفتن.

خادم‌ها می‌آیند و تعویض گل شروع می‌شود.

ابتدا تنها گلی که طرف خانم‌ها است باید عوض شود. نرده‌های کنار مدفن شهید هاشمی‌نژاد باز می‌شوند و با «یا الله»های بلند خادم‌ها کاملا به طرف خانم‌ها می‌روند. با این کار از ورود بقیه به طرف ضریح جلوگیری هم می‌شود. نربان را می‌آورند. یک روحانی نیز همراه خادم‌ها است. نردبان برای گذشتن در هشتی و طلاکوب خم می‌شود. و بلافاصله روی زمین قرار می‌گیرد و  روی زمین کشیده می‌شود، همزمان روحانی از پله‌های نربان بالا می‌رود. تا ضریح سه متری مانده. ولی ازدحام خانم‌ها معمولا بسیار بیشتر از مرد‌ها است همین کار را خیلی سخت‌تر می‌کند. «یاالله» قطع نمی‌شود. نربان تا نزدیک ضریح برسد روحانی روی آن نشسته و چند خادم ابزارهای دیگر را می‌آورند. نردبان به ضریح می‌چسبد. روحانی به سرعت از جا بلند می‌شود و ظرف گل روی ضریح را از گلدانش بر‌می‌دارد و داخل گل‌دان پایه بلند که چوبش دست خادمی است می‌گذارد. خادم با دو نفر همراه باید بیرون رود تا مردم را کنار زنند. دست‌ها به طرف گلدان بلند است، مخصوصا هنگام خروج از درب نزدیک ضریح که خادم مجبور است گلدان را کمی پایین بیاورد. روحانی روی نردبان با شن‌کش بلند نذورات روی ضریح را به طرف گل‌دان‌های طرف مرد‌ها می‌دهد. تا رویة طرف خانم‌ها تمیز شود، گلدان پایه بلند با ظرفی پر از گلِ تازه وارد می‌شود. روحانی روی نردبان ظرف گل را برمی‌دارد و داخل گل‌دان روی ضریح می‌گذارد. با اشاره روحانی نربان روی زمین کشیده می‌شود و به سمت بیرون حرکت می‌کند، همزمان روحانی از پله‌های نربان پایین می‌آید.

نربان به طرف مرد‌ها می‌آید این طرف کار ساده‌تر است. از گوشه‌ای که نزدیک در است شروع می‌کنند. اولین کار همان برداشتن ظرف گل از درون گلدان روی ضریح و انتقال آن به گلدان پایه بلند است. در ضمن‌ کیسه‌ای بزرگ هم به ابزارها اضافه می‌شود. روحانی از روی نربان بزرگ نذورات را جمع می‌کند و از بالا داخل کیسه می‌اندازد. نردبان همان‌طور چسبیده به ضریح به طرف گلدان گوشه دیگر می‌رود، و روحانی یک یک کنگره‌های بالای ضریح را می‌بوسد.

خادمی که گلدان پایه بلند را به دست دارد، به نزدیک نرده‌های مرمری دارالعزه می‌رود. یک نفر از دو خادم همراهش از بالای نرده‌ها ظرف گل را از گلدان پایه بلند برمی‌دارد و به بیرون می‌رود و دیگری راه‌ را برای او باز می‌کند. ظرف گل‌ تازه‌ای داخل گلدان گذاشته می‌شود و به طرف ضریح می‌رود.

/ 0 نظر / 23 بازدید